Եղիշե Չարենցը (Գուրգեն Մահարուն)ծնվել է 1897 թվականին Կարսում։ Արևելյան փոշոտ ու դեղին մի քաղաք, անկյանք փողոցներ, բերդ, Վարդանի կամուրջ, Առաքելոց եկեղեցի և հինգ հարկանի պաշտոնական մի շենք այսպես է գրողը ներկայացնում իր ծննդավայրը։ Այս տխուր միջավայրը, սակայն, նրան տվել է ինչ-որ բան, ազդել մանուկ հոգու վրա։Բանաստեղծն ինքն էլ այս մթնոլորտի հետ է կապում իր խառնվածքի ձևավորումը։ Նրա ծնողները՝ գորգավաճառ Աբգար Սողոմոնյանը և Թեկղի /Թելլի/ Միրզայանը, Կարս էին գաղթել Իրանի Մակու քաղաքից։ Սողոմոնյանների ընտանիքում մեծանում էին չորս տղա և երեք աղջիկ։ Կարսի տունը այժմ կիսավեր վիճակում է։ Ապագա բանաստեղծը հետևողական կրթություն չի ստացել։ 1908-1912 թվականներին սովորել է Կարսի ռեալական ուսումնարանում և հեռացվել՝ ուսման վարձը վճարել չկարողանալու պատճառով։ 1912 թվականին Թիֆլիսի «Պատանի» ալմանախում լույս է տեսել նրա «Ծաղիկները հեզ թեքվում են քամու օրորի տակին» տողով սկսվող առաջին բանաստեղծությունը։ 1914 թվականին լույս տեսավ նրա բանաստեղծությունների առաջին գիրքը՝ «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան». նա արդեն հանդես էր գալիս «Չարենց» գրական ազգանվամբ։ 1915 թվականին նա զինվորագրվում է հայ կամավորական գնդերից մեկում և հասնում մինչև Վան։

1915 թվականին Հայկական կամավորական 6-րդ ջոկատը, թուրքերի դեմ կռվող ռուսական բանակին միանալու համար, անցնում էր Վանա լճից հյուսիս-արևելք գտնվող Թափարիզ լեռան վրայով։ Լեռան կատարին՝ ձյուների մեջ, սառած-ընկած էին ծերերի, կանանց, երեխաների դիակներ… Տարերայնորեն գումարված միտինգում ելույթ ունեցավ նաև վտիտ մարմնով կարսեցի մի կամավորական։ Զինվորական համազգեստը մեծ էր նրա վրա, բայց խոշոր, սև աչքերում այնպիսի կրակներ էին վառվում, որ ոչ ոք չէր նկատում հագուստի անհամապատասխանությունը։ Այդ զինվոր-հռետորը ապագա մեծ բանաստեղծ Եղիշե Չարենցն էր (Սողոմոնյան)։ Տեսածի, ապրածի ու զգացածի յուրահատուկ արտահայտությունը հետագայում դարձավ բանաստեղծի «Դանթեական առասպել» պոեմը, որը 1914-1918 թվականների համաշխարհային պատերազմի առաջին և ամենացնցող արձագանքն է հայ գրականության մեջ։ Այս պոեմը առաջին գրավոր հիշատակություններից է Հայոց եղեռնի մասին։

Գիտելիքների պակասը նա լրացրել է կյանքի համալսարաններում և ընթերցանությամբ։ Հայրենիքին պիտանի լինելու մղումով 1919 թվականի աշնանը նա ուսուցչություն է անում Կարսի մարղի Բաշքյադիկլար գյուղի դպրոցում։

Իրականում, Չարենցի ծնողները Պարսկաստանի Մակու քաղաքից էին և, համաձայն բանաստեղծի ավագ եղբոր` Սերոբի վկայության, Սողոմոնյանների ընտանիքը 1883թ. տեղափոխվում է Էրզրում, այնուհետև` Կարս: Չարենցի հայրը` Աբգար աղան և մայրը` Թեկղի (Թելլի) Միրզոյանը ունեին չորս որդի և երեք դուստր: Կարսում նրանց ընտանիքն ապրում է տարբեր թաղամասերում` «Բերդի տակ», Ալեքսանդրովսկայա փողոցում, Երկաթե կամուրջի մոտ, Սուկափի թաղում և այլուր: Աբգար աղան առևտրական էր. Կարսում ուներ բավականին մեծ խանութ և զբաղվում էր գորգերի առևտրով: Նա խիստ, աստվածավախ և օրինապահ մարդ էր: Եղել էր Երուսաղեմում, որի համար նրան կոչում էին նաև «հաջի»:

1.Գտիր y=|x−1| ֆունկցիայի զրոն:

Պատասխան՝ x=1

2.Ինչպիսի՞ ֆունկցիայի գրաֆիկ է ցուցադրված հետևյալ նկարում:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

հաստատուն

աճող

նվազող

3.Ինչպիսի՞ ֆունկցիայի գրաֆիկ է պարաբոլի աջ ճյուղը:

• նվազող
• աճող

4.Արգումենտի ո՞ր արժեքների դեպքում է y=f(x) ֆունկցիան բացասական:

Պատասխանը գրիր միջակայքի տեսքով (օրինակ՝ 1;10), առանց բաց տեղերի:

x∈(1,4)

5.Գտիր y=|x+1| ֆունկցիայի աճման միջակայքը:

Ընտրիր  ճիշտ տարբերակը:

• [−1;+∞)
• (0;+∞)
• [4;+∞)
• (−∞;0]

6.Տրված նկարում ցուցադրված է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Ընտրիր նախադասության ճիշտ շարունակությունը:

y=f(x) ֆունկցիան

• չաճող է
• մոնոտոն չէ
• չնվազող է
• խիստ մոնոտոն է

7.Պարզիր ֆունկցիայի զրոն:

Պատ 2

Պարզիր ֆունկցիայի զրոները:

Պատասխան՝ 0,1

8.Պարզիր ֆունկցիայի աճման և նվազման միջակայքերը:

Ֆունկցիայի նվազման միջակայքը՝  x(f)<-1

Ֆունկցիայի աճման միջակայքը՝  x(f)>-1

9.Տրված է ֆունկցիայի գրաֆիկը:

1. Գտիր ֆունկցիայի մոնոտոնության միջակայքերը:

ա) Ֆունկցիան աճում է, եթե

• x∈(0;5)
• x∈(1;5)
• x∈[0;5]

բ) Ֆունկցիան նվազում է, եթե

• x∈[−3;0]
• x∈[−3;0)
• x∈(−3;0)
• x∈(−3;−1)

2. Գտիր ֆունկցիայի նշանապահպանման միջակայքերը:

ա) Ֆունկցիան դրական է, եթե

• x∈[0;5]
• x∈(−3;−1)∪(1;5)
• x∈[−3;−1]∪[1;5]
• x∈[−3;−1)∪(1;5]

բ) Ֆունկցիան բացասական է, եթե

• x∈(−1;1)
• x∈[−3;0]
• x∈(−1;1]
• x∈[−1;1]

3. Ընտրիր ֆունկցիայի զրոները:

• x=1
• x=−1
• x=5
• x=0
• x=2

1.Գտիր y=|x−1| ֆունկցիայի զրոն:

Պատասխան՝ x=1

2.Ինչպիսի՞ ֆունկցիայի գրաֆիկ է ցուցադրված հետևյալ նկարում:

Ընտրիր ճիշտ տարբերակը:

հաստատուն

աճող

նվազող

3.Ինչպիսի՞ ֆունկցիայի գրաֆիկ է պարաբոլի աջ ճյուղը:

• նվազող
• աճող

4.Արգումենտի ո՞ր արժեքների դեպքում է y=f(x) ֆունկցիան բացասական:

Պատասխանը գրիր միջակայքի տեսքով (օրինակ՝ 1;10), առանց բաց տեղերի:

x∈(1,4)

5.Գտիր y=|x+1| ֆունկցիայի աճման միջակայքը:

Ընտրիր  ճիշտ տարբերակը:

• [−1;+∞)
• (0;+∞)
• [4;+∞)
• (−∞;0]

6.Տրված նկարում ցուցադրված է y=f(x) ֆունկցիայի գրաֆիկը:

Ընտրիր նախադասության ճիշտ շարունակությունը:

y=f(x) ֆունկցիան

• չաճող է
• մոնոտոն չէ
• չնվազող է
• խիստ մոնոտոն է

7.Պարզիր ֆունկցիայի զրոն:

Պատ 2

Պարզիր ֆունկցիայի զրոները:

Պատասխան՝ 0,1

8.Պարզիր ֆունկցիայի աճման և նվազման միջակայքերը:

Ֆունկցիայի նվազման միջակայքը՝  x(f)<-1

Ֆունկցիայի աճման միջակայքը՝  x(f)>-1

9.Տրված է ֆունկցիայի գրաֆիկը:

1. Գտիր ֆունկցիայի մոնոտոնության միջակայքերը:

ա) Ֆունկցիան աճում է, եթե

• x∈(0;5)
• x∈(1;5)
• x∈[0;5]

բ) Ֆունկցիան նվազում է, եթե

• x∈[−3;0]
• x∈[−3;0)
• x∈(−3;0)
• x∈(−3;−1)

2. Գտիր ֆունկցիայի նշանապահպանման միջակայքերը:

ա) Ֆունկցիան դրական է, եթե

• x∈[0;5]
• x∈(−3;−1)∪(1;5)
• x∈[−3;−1]∪[1;5]
• x∈[−3;−1)∪(1;5]

բ) Ֆունկցիան բացասական է, եթե

• x∈(−1;1)
• x∈[−3;0]
• x∈(−1;1]
• x∈[−1;1]

3. Ընտրիր ֆունկցիայի զրոները:

• x=1
• x=−1
• x=5
• x=0
• x=2

ա) 2x²+x²+3

բ) x⁴-2x³+3x²+4x-1

գ) 4x³+5x²-3x+2

դ) x⁵-3x³+3x-10

ա) 5x³-3x²+2

P= x-1

x-1=0

x=1

5-3+2=4 մն

P=(-1) = 5(-1)³-3(-1)²+2

-5-3+2=-8+2=-6 մն

բ) 2x⁴-3x³-4x²+5x-6

P=x-1

x=1

2-3-4+5-6=-6մն

P=x+1

x=-1

2(-1)⁴-3(-1)³-4(-1)²+5(-1)-6

2+3-4-5-6=-10 մն

գ) 3x³+2x²-6x+7

P=x-1

x-1=0

x=1

3+2-6+7=6

P=(-1) = -3(-1)³+2(-1)²-6(-1)+7

-3+2+6+7=12 մն.

դ) 3x⁵-4x²-3x+6

P=x-1

x=1

3-4-3+6=2 մն

P=x+1

x=-1

3(-1)⁵-4(-1)²-3(-1)+6

-3-4+3+6=2 մն

Տրված առաջադրանքում անհրաժեշտ է ընտրել այն բազմությունը, որի տարրերը միայն բնական թվեր են։
ա) 1, 2, 3, 4 — Բոլոր թվերը բնական թվեր են։
բ) -2, -1, 0, 6 — -2, -1 և 0-ը բնական թվեր չեն։
Պատասխան՝ ա) 1, 2, 3,

ա) 2x²+x²+3

բ) x⁴-2x³+3x²+4x-1

գ) 4x³+5x²-3x+2

դ) x⁵-3x³+3x-10

ա) 5x³-3x²+2

P= x-1

x-1=0

x=1

5-3+2=4 մն

P=(-1) = 5(-1)³-3(-1)²+2

-5-3+2=-8+2=-6 մն

բ) 2x⁴-3x³-4x²+5x-6

P=x-1

x=1

2-3-4+5-6=-6մն

P=x+1

x=-1

2(-1)⁴-3(-1)³-4(-1)²+5(-1)-6

2+3-4-5-6=-10 մն

գ) 3x³+2x²-6x+7

P=x-1

x-1=0

x=1

3+2-6+7=6

P=(-1) = -3(-1)³+2(-1)²-6(-1)+7

-3+2+6+7=12 մն.

դ) 3x⁵-4x²-3x+6

P=x-1

x=1

3-4-3+6=2 մն

P=x+1

x=-1

3(-1)⁵-4(-1)²-3(-1)+6

-3-4+3+6=2 մն

Տրված առաջադրանքում անհրաժեշտ է ընտրել այն բազմությունը, որի տարրերը միայն բնական թվեր են։
ա) 1, 2, 3, 4 — Բոլոր թվերը բնական թվեր են։
բ) -2, -1, 0, 6 — -2, -1 և 0-ը բնական թվեր չեն։
Պատասխան՝ ա) 1, 2, 3,

ա) 2x²+x²+3

բ) x⁴-2x³+3x²+4x-1

գ) 4x³+5x²-3x+2

դ) x⁵-3x³+3x-10

ա) 5x³-3x²+2

P= x-1

x-1=0

x=1

5-3+2=4 մն

P=(-1) = 5(-1)³-3(-1)²+2

-5-3+2=-8+2=-6 մն

բ) 2x⁴-3x³-4x²+5x-6

P=x-1

x=1

2-3-4+5-6=-6մն

P=x+1

x=-1

2(-1)⁴-3(-1)³-4(-1)²+5(-1)-6

2+3-4-5-6=-10 մն

գ) 3x³+2x²-6x+7

P=x-1

x-1=0

x=1

3+2-6+7=6

P=(-1) = -3(-1)³+2(-1)²-6(-1)+7

-3+2+6+7=12 մն.

դ) 3x⁵-4x²-3x+6

P=x-1

x=1

3-4-3+6=2 մն

P=x+1

x=-1

3(-1)⁵-4(-1)²-3(-1)+6

-3-4+3+6=2 մն

Տրված առաջադրանքում անհրաժեշտ է ընտրել այն բազմությունը, որի տարրերը միայն բնական թվեր են։
ա) 1, 2, 3, 4 — Բոլոր թվերը բնական թվեր են։
բ) -2, -1, 0, 6 — -2, -1 և 0-ը բնական թվեր չեն։
Պատասխան՝ ա) 1, 2, 3,