Արատեսի վանք

Արատեսի վանք վանական համալիրը գտնվում է Վայոց Ձորում՝ համանուն պատմական Արատես գյուղում։ Չնայած պահպանված արձանագրություններին, շատ քիչ տեղեկություններ են հայտնի վանական համալիրի մասին։ Չնայած որ այն 13-րդ դարում եղել է եպիսկոպոսական նստավայր

Սբ սիոն

Ենթադրվում է, որ համալիրի հյուսիսային հատվածում կանգնած շինությունները վանական համալիրի առաջին կառույցներն են։ Ամենայն հավանականությամբ, այդ շինությունները կառուցվել են 7-րդ դարում։ Այդ հատվածում կանգնած է թաղածածկ մի եկեղեցի՝ հավանաբար Սբ․ Սիոն եկեղեցին, որի շուրջ կառուցվել են մատուռներ։

Եղեգիսի կիրճ 

Եղեգիսի կիրճ գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի տարածաշրջանում։ Եղեգնաձոր քաղաքից գտնվում է մոտ 18 կմ հեռավարության վրա, Երևանից՝ 135 կմ։ Այն փռված է Եղեգիս գետի ձախ ափի սարալանջին, ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 1640 մ։ Կիրճը հատկապես գեղեցիկ երևում է Սմբատաբերդից։ Եղեգիս գյուղի մոտ կա հրեական գերեզմանատուն։  Միջնադարյան Եղեգիսը Հայաստանի ամենահարուստ համայնքներից է եղել։ 13-14 դարերում այն եղել է Օրբելյան իշխանական տոհմի նստավայրը։

Եղեգիսի կիրճ գտնվում է Վայոց ձորի մարզի Եղեգնաձորի տարածաշրջանում։ Եղեգնաձոր քաղաքից գտնվում է մոտ 18 կմ հեռավարության վրա, Երևանից՝ 135 կմ։ Այն փռված է Եղեգիս գետի ձախ ափի սարալանջին, ծովի մակարդակից բարձրությունը կազմում է 1640 մ։ Կիրճը հատկապես գեղեցիկ երևում է Սմբատաբերդից։ Եղեգիս գյուղի մոտ կա հրեական գերեզմանատուն։  Միջնադարյան Եղեգիսը Հայաստանի ամենահարուստ համայնքներից է եղել։ 13-14 դարերում այն եղել է Օրբելյան իշխանական տոհմի նստավայրը։

Եղեկիսի Զորաց եկեղեցի

եկեզեցին գտնվում է Եղեգիս գյուղի արևելյան եզրին։ Այն կառուցվել է 14-րդ դարում (1303 թվականին) Սյունյաց իշխան Տարսայիճ Օրբելյանի (որն Արենիում ապարանք ուներ) թոռան՝ Ստեփանոս Տարսայիճ եպիսկոպոսի կողմից։ Այդ ժամանակ Հայաստանը հեծում էր մոնղոլների լծի տակ (մոտավորապես 1242—1344 թվականներ) և նրանց պահանջով հայոց իշխանները պետք է մարտնչեին մամլուքների և դավադիր թուրքական ցեղերի դեմ, որոնք մրցակցում էին թագավորության հարուստ հողերի համար։ Ուսումնասիրողները կարծում են, որ այն զինվորական եկեղեցի է եղել։ Եկեղեցին այսօր գտնվում է կանգուն վիճակում։

Արփա կետ

Արփա գետը սկիզբ է առնում Զանգեզուրի և Վարդենիսի հորդաբուխ աղբյուրներից  և թափվում է Արաքս գետը՝ Նախիջևանի և Թուրքիայի սահմանի վրա: Երկարությունը 126կմ է (Հայաստանում՝ 90կմ), ավազանը՝ 2630ք/կմ:

Արփա գետը սկսվում է 3200մ բարձրությունից: Վերին հոսանքում լեռնային է, հոսում է կիրճերով: Ստորին հոսանքում Արփան բաժանվում է բազմաթիվ մեծ ու փոքր առվակների և ամռան ամիսներին ամբողջովին օգտագործվում է դաշտերն ու այգիները ոռոգելու համար: Արաքսի մեջ է թփվում Նախիջևանի տարածքում։

Գետի սնումը հիմնականում ձնաանձրևային է (57%), հորդանում է ապրիլ-հունիսի ամիսներին, առավել չափով՝ մայիսին: Գլխավոր վտակներն են. աջից՝ Ջերմուկը, Հերհերը, Եղեգիսը, Ելփինը, ձախից՝ Ուղեձորը, Կապույտը, Գնիշիկը:

Հատկացուցչը գոյական անդամի լրացումներից է։

Հատկացուցիչը պատասխանում է  ու՞մ, ինչի՞, ինչերի՞  հարցերին։

Հատկացուցիչ ունեցող անդամը կոչվում է հատկացյալ։

Այն արտահայտվում է՝

գոյականով —  Արևը չորացնում է գետի խոնավությունը:  (Ակսել Բակունց)

դերանունով-  Սակայն ձեր մայրերն անհամեմատ ավելի բախտավոր են…  (Ավ. Իսահակյան)

գոյականաբար գործածված այլ բառերով (ածական, թվական, դերանուններ, որոշ դերբայներ։

1. Հարցական դերանունները փոխարինի՛ր հատկացուցիչներով:
   • Ո՞ւմ աչքն ամբողջ օրը ճանապարհին էր:
   • Միշտ հիշում է ո՞ւմ խոսքը:
   • Ինչի՞ ջուրը բարձրացել էր ձնհալից:
   • Ինչի՞ արմատները շատ խորն էին թափանցել:
   • Ինչի՞ փողոցները լայն էին և ուղիղ:
2. Ընդգծված բառերին ավելացրո՛ւ հատկացուցիչ լրացումներ, որոնք ցույց տան, թե դրանք (հատկացյալները) ո՛ւմ, կամ ինչի՛ն են պատկանում կամ վերաբերում:
   • Լույսի պատճառով շատ խորն էին իջել:
   • Սիրով կարդում էր բանաստեղծությունները:
   • Երեկոն շատ խաղաղ էր:
   • Խանութն արդեն երկար ժամանակ փակ էր:
   • Հրամանները շատ արագ էին կատարվում:
3. Ընդգծված հատկացուցիչների և հատկացյալների կապը հստակ ցույց տալու համար կետադրիր:
   • Առագաստանավի անցյալ դարում ապրած նավապետի գրառումներում մի հետաքրքիր փաստ կա:
   • Վարելահողերի` անտառներ հատելու միջոցով ընդարձակման հետ հաճախացան խորշակները, որոնք իսկական պատուհաս են հողագործության համար:
   • Հողի սև մրրիկներից պաշտպանող բարեկամը անտառն է:
   • Մթնոլորտը կեղտոտում են նաև անտառային հրդեհների արևի դեմքը ծածկող ծուխն ու հրաբխային մուրը:
   • Անձրևների և հալոցքի ջրի լեռնային ապարներր մաշեցնող շիթերը քայքայում են նաև շատ հանքային աղեր:
4. Ղազարոս Աղայանի «Երկու խոշոր չարիք» հոդվածից դո՛ւրս գրել 4-5 նախադասություն, որտեղ հատկացուցիչ-հատկացյալներ կան և ընդգծել դրանք։

1.Տալ բառերի բացատրությունը

Աբսոլյուտիզմ (միահեծանություն)

Ազատական (լիբեռալ)

Ազգայնականություն (նացյոնալիզմ)

Ահաբեկչություն (տեռորիզմ)

ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիր

Անձի անձեռնմխելիություն

Աշխարհի անհավասարաչափ զարգացում

Աշխարհի արհեստանոց

Առաջին կայսրություն

Արդյունական հասարակության երկրերդ շրջափուլ

Համաշխարաին պատմություն 8 էջ 162

2․ Համեմատել 19-րդ դարի կեսի 20-րդ դարի սկզբի ԵՎրոպական և Հայաստանի մշակույթը

Ա․ Կրթությունը

Բ․ Հիմնարար գիտություն

Գ․ Հումանիտար գիտություն

Դ․ Կերպարվեստ և ճարտարաբետություն

Ե․ Երաժշտություն և օպերա

օկտվել համաշխարհային պատմություն էջ 150-157 հայոց պատմություն էջ 153-168

1․Ընդգծված դարձվածքները փոխարինի՛ր տեքստի ոճին հարմար հոմանիշ բառերով:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից այն համոզման էին եկել, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը բանի տեղ չդնող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ հոգին փչում: Հիմա արդեն գլխի ենք ընկել, թե ինչից էր  դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջ է գալիս թունավոր նյութ:
Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում. Ադամի տարվանից ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց ահու դողի օգտագործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորությունն իր գործ նարել էր: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

Մեր նախնիները երևի շատ դառը փորձերից համոզվել են, որ ձուկ ուտելիս չի կարելի երկաթե դանակ գործածել: Այդ կանոնը անտեսող մարդիկ անկողին էին ընկնում ու նույնիսկ մահանում: Հիմա արդեն հասկացել ենք, թե ինչից էր դա. երկաթը հեշտ քայքայվող սպիտակուցների հետ (ձկան մսի մեջ շատ կա) ռեակցիայի մեջ է մտնում, որի հետևանքով առաջ է գալիս թունավոր նյութ:
Այսօր արդեն կենցաղում երկաթե դանակ չի օգտագործվում.Հին ժամանակներից ստեղծվել է չժանգոտվող պողպատը, որը կարելի է առանց վախի օգտագործել: Բայց գյուտն ուշացել էր. սովորությունը գործել էր արդեն: Հիմա ընդհանուր կարծիքն այն է, որ ձուկը դանակով ուտել չի կարելի:

2.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով:

Մեր հանրապետության թռչնաշխարհի տարատեսակությունը պայմանավրված  է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական, Միջերկրական ծովի և Կովկասյան  թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր ճանաչում  ունեն մարդու հարևանությամբ ապրողները և նրանք, որոնց կենսակերպը   առնչվում է մարդու  տնտեսական  գործունեության հետ:

3.Տրված բառերի գործիական հոլովի ձևերով կազմի՛ր նախադասություններ:
Հայր, ծաղիկներ, բոլոր, ոչ մեկ, հասնել, հեռանալ:

Տղան հպարտանում է իր հորով․
Դաշտը լցված էր գեղեցիկ և բուրավետ ծաղիկներով․
Մեր պլանը ստացվեց, որովհետև մենք աշխատում էինք բոլորով միասին․
Նա ոչ մեկով էլ չէր հետաքրքրվում․
Հասնելով իմ նպատակին, ունեցա շատ նոր ձեռքբերումներ․
Հեռանալով ոչ մի խնդիր չի լուծվի․

4.Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության:

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն:

Մայրցամաք-բարդ
գոյություն-ածանցավոր
ողբերգություն-բարդ ածանցավոր
գազան-պարզ
արտասահման-բարդ
ճամփա-պարզ
ուժ-պարզ
զոհ-պարզ
նավ-պարզ
նավահանգիստ-բարդ
նավակ-ածանցավոր
մայրաքաղաք-բարդ
օտարամոլություն-բարդ ածանցավոր

5.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն ածանցներով:

Հայ-հայոց, հայաստան,հայուհի,հայություն
դպիր-Դպրոց,դպրություն
այգի-այգեստան
հնոց-հնություն
բույր-բուրաստան
ծառ-ծառաստան 
բժիշկ-բժշկություն,բժշկուհի 
պարսիկ-պարսկուհի,պարսկաստան

6․ Ընդգծի՛ր ենթակաները, ստորոգյալները, որոշիչները։ Տեքստը փոխադրի՛ր իբրև զրույց:

Ո՞վ է հայտնագործել պաղպաղակը

Հայտնի է, որ Սիցիլիան նվաճած արաբները տասնմեկերորդ դարում մի հետաքրքիր ուտելիք էին պատրաստում. թռչունի ձվի պարունակությունը դատարկում էին, դատարկ կճեպի մեջ համեմված ջուր լցնում և մի գիշեր թողնում ձյան մեջ: Հին հռոմեացիները նույնպես ունեցել են իրենց սառն աղանդերը, հանում էին դեղձի միջուկը և փոխարենը` մեջը սառույցի կտորներ լցնում: Առաջնությունը սակայն հին չինացիներին է պատկանում: Նրանք հռոմեացիներից դեռ շատ առաջ, որպես սառն անուշեղեն, գործածել են ձյունը` լիմոնի, նարնջի կտորների ու նռան հատիկների հետ խառնած: Եվ ճիշտ են արել, դա շատ համով է:

• Որոնք են իշխանության դրական և բացասական կողմերը։ Իշխանությունը առավելություն է , արտոնություն ․ թե․․․

Իշխանության գլխավոր նպատակներից մեկը մարդ- կանց, հասարակական խմբերի միջև հարաբերություն- ների կարգավորումն է: Դրանք առաջին հերթին այն հա- րաբերություններն են, որոնք վերաբերում են մարդու կենսական կարիքների բավարարմանը:

Իշխանությունն, այսպիսով, ապահովում է հասարա- կական կարգուկանոն, սահմանում է օրենքներ և ապա- հովում դրանց կատարումը: Խոսքն այստեղ պետական իշխանության մասին է:

• Ինչ միջոցներով է իշխանությունն ազդում մարդկանց վարքագծի վրա։

Եթե դու ունենում ես իշխանություն և ընդունում ես օրենքներ։ Հետևաբար երկրի ղեկավարը պահանջում է հետևել, այդ օրենքներին և այդպես ազդում մարդկանց վարքագծի վրա։

• Ինչպես, ինչ միջոցներով է պետությունը կարգուկանոն հաստատում և պաշտպանում։

Եթե ուզում ես, որ քո երկիրը լինի կարգապահ պետք է ընդունես օրենքներ և լինես օրինապահ։ Իսկ եթե այդ օրենքներին չեն ենթարկվում իրավապահ մարմիների միջոցով տարբեր պատիժներ կիրառելով վերականգնում են օրենքի պահանջները։

1. When can you usually see the moon.
2. I saw a very bright star in the sky a few minutes ago.
3. I forgot my pen. Do you have a pen I can borrow.
4. I have a new car the car is red.
5. What is the capital city of Australia?.
6. For breakfast I usually have an egg, toast, and some coffee .
7. I have two younger brothers and an older sister.
8. My mother saw a nice dress in a store. She decided to by the dress.
9. What is the first month of the year.
10. I saw an old man walking in the park.
11. My brother always axercises for an hour in the morning.
12. I drank a cup of coffee but the coffee was cold.
13. Help! Somebody please call the police man.
14. Last summer, my friends and I traveled to Spain.
15. My little brother drew a picture of a chicken, a cow, and a horse.
16. An amazing rain forest is located in South America.

1. I go to school evry day.
2. There aren’t any flowers in the garden.
3. Susan often writes letter.
4. Billiy is sleeping don’t make any noise.
5. We had a test in our history class yesterday.
6. Philip hasn’t woken up yet.
7. I saw your brother last week.
8. It’s hot open the window.
9. Peter and Jeremy are going on holiday next week.
10. I must go to the bakery to bye some bread becouse we haven’t got any.
11. Steven is a pilot he can fly an airplane.
12. You mustn’t touch that knife. It’s very sharp.
13. Helen often comes to work late.
14. This is Alison’s dress.
    15.thay have lived for twenty years.
15. She drew a beautiful painting last year.
16. We traveled to Europe lats summer.
17. The baby cried all night.
18. Tom didn’t enjoy the party last night
19. We are going on holiday next week.
20. I have bought my first cassette player when I was eighteen.
21. Tes sold his car last month.
22. I bought my first cassette when I was eighteen.
23. Donna has just washed her hair. It’s still wet.