Գործնական քերականություն 16.05.2022 

Կետադրի՛ր հետևյալ հատվածը.

Օրանջիայի ձորակում ամեն գարնան մասրենիներն են ծաղկում, բացվում են վայրի վարդերը դեղին, սպիտակ, երբ գարուն է լինում տաքանում են: Օրանջիայի քարերը և խլեզները փորի մաշկը դեղին պառկում են տաք քարերի վրա, լեզուները հանում:

Այն ժամանակ, երբ շեն էր Մանասի խրճիթը: Օրանջիայի ձորակում մասրենիներ չկային, տան պատերի վրայով երկչոտ խլեզներ չէին վազվզում, վայրի վարդերի տեղ բոստանում վարունգն էր ծաղկում:

Մի բարակ արահետ Օրանջիայի ձորակը միացնում էր գյուղի հետ, այժմ այդ արահետն էլ չկա:

-Մանաս, ինչու՞ տունդ Օրանջիայում շինեցիր, չգիտեիր, որ Դավոյենց Առաքելն էլ աչք ուներ դրած ձորակին, ուր ձյունն ավելի շատ է հալվում, և ձյունի տակից կանաչը ծլում:

Դավոյենց Առաքելը եզան կաշվից տրեխները հագին մի առավոտ աչքի տակով նայեց Օրանջիայի ձորակին, ուր նախրից ետ մնացած երկու հորթ էին արածում և մտքում դրեց ձորակում ամարաթ կառուցել:

Իսկ երկու շաբաթ անց՝ Օրանջիայում Մանասն էր քարն ու կիր թափել, ոտքերը մինչև ծնկները վեր քաշած, ցեխ էր շինում, ուստան էլ տաշած քարերն էր շարում:

Առաքելը գյուղում չէր, վերադարձին աչքի տակով նայեց շարած պատին, հերսոտեց և սրտում զայրույթը պահեց, որ առավոտյան Մանասի երեսով տա, կռիվ անի Օրանջիայի համար:

-Հենց գիտես, թե դատ ու դատաստան չկա, էլի,  որ զոռ ես անում,- ասաց Մանասը, Օրանջիայում ես պիտի տուն շինեմ՝ Առաքել:

-Մանաս, իմացիր, առաջդ ով ա կանգնած, ես Դավոյենց Առաքելն եմ, բա դու ու՞մ լակոտն ես:

Եվ առ հա մի հատ Մանասի գլխին, ձեռքի դագանակով, իրար անցան աղմուկ աղաղակ եղավ ,Մանասին արնաթաթախ տուն տարան:

Առաքելն էլ նայեց հեռացողներին, պատի տակ գերանի վրա նստոտած մարդկանց, էլի սպառնաց և գնաց տուն:

1.Տրված բառերը բաժանի՛ր բաղադրիչների (օրինակ ՝ հրաշամանուկ- հրաշ-ա-մանուկ) և պարզի՛ր, թե բառաշարքերից յուրաքանչյուրն ի՞նչ ընդհանրությամբ է կազմված:
ա) Սահմանադիր(Սահման-ա-դիր), զմրուխտափայլ(զմրուխտ-ա-փայլ), կանխավճար(կանխ-ա-վճար), սնափառ(սն-ա-փառ), պարտատեր(պարտ-ա-տեր), կենսախինդ(կենս-ա-խինդ), ջրամուկ(ջր-ա-մուկ), արևամանուկ(արև-ա-մանուկ), ձեռագործ(ձեռ-ա-գործ), նորամուտ(նոր-ա-մուտ), նկարակալ(նկար-ա-կալ):

բ) Կենարար(կեն-արար), կենսուրախ(կենս-ուրախ), զուգընթաց(զուգ-ընթաց), ջրկիր(ջր-կիր), ջրհեղեղ(ջր-հեղեղ), բանբեր(բան-բեր), քարտաշ(քար-տաշ), տնպահ(տն-պահ), լուսընկա(լուս-ընկա), մթնկա(մթն-կա), ձնծաղիկ(ձն-ծաղիկ), ռնգեղջյուր(ռնգ-եղջյուր), քարափ(քաք-ափ), մոլեռանդ(մոլ-եռանդ), հրձիգ(հր-ձիգ), ակնհայտ(ակն-հայտ):

Երկրորդ շաչքի բառերը չունեն հոդակապ

Առաջին շարքի բառերը ունեն հոդակապ

2.Շարքի բոլոր բառերը, բացի մեկից, նույն ձևով են կազմված: Գտի՛ր շարքում օրինաչափությանը չենթարկվող բառը:

ա) Արևմուտք, նեղսիրտ, գունաթափ, ձկնկիթ, ձեռնպահ:

բ) Ծալապակաս, չարագործ, գործակից, տառակեր, գետաբերան:

  1. Ժխտական ապ, դժ, տ, ածանցներով կազմի՛ր տրված բառերի հոմանիշները:
    Անգույն, անբախտ, անգետ, անշնորք, անարդյունք, անօրեն, անձև:

դժգույն, դժբախտ, տգետ, դժնորք, ապարդյունք, ապօրեն, տձև

Հաշվետվություն մայրենիից

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1475

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1515

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1522

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1530

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1564

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1591

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1594

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1634

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1642

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1648

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1654

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1667

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1703

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1748

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1785

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1844

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1866

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1893

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1900

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1901

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1903

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1940

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1961

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1985

https://wordpress.com/post/annamariamargarean.home.blog/1999

«Խոսեի սանդալները»

Շատ տարիներ առաջ, անհիշելի ժամանակներում Բրազիլիայի հյուսիսի գյուղերից մեկում ապրում էր յոթնամյա մի տղա Խոսե անունով: Դեռ շատ փոքր հասակում նա կորցրել էր ծնողներին և խնամակալվել ժլատ մորաքրոջ մոտ, որը, շատ փող ունենալով`համարյա ոչինչ չէր ծախսում իր զարմիկի համար:
Խոսեն, որ երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական  ձև է, և դրա համար ընդհանրապես չէր անհանգստանում:
Նրանք ապրում էին բավական հարուստ միջավայրում, բայց մորաքույրը տեղական  դպրոցի գլխավոր ուսուցչին համոզեց, որ զարմիկի ուսուցման համար գնի միայն մեկ տասներորդ մասը վերցնի, սպառնալով բողոքել պրեֆեկտին, եթե նա չընդունի իր առաջարկը:
Գլխավոր ուսուցիչը, համաձայնելուց բացի, ընտրություն չուներ, բայց և այնպես հրահանգեց ուսուցիչներին առիթը բաց չթողնել` վիրավորելու Խոսեին այն հույսով, որ նա իրեն վատ կպահի և տեղիք կտա դպրոցից վտարվելուն:
Խոսեն, որ երբևէ չէր իմացել սիրո նշանակությունը, կարծում էր, թե դա կյանքի սովորական ձև է:
Մոտեցավ ճրագալույցը: Գյուղի հոգևորականն արձակուրդում էր: Աշակերտները պետք է հավաքվեին եկեղեցում` գյուղից քիչ հեռու: Աղջիկներն ու տղաները քայլում էին, և հաշվի չառնելով Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան օրը, խոսում այն մասին, թե ինչ են գտնելու իրենց կոշիկների մոտ հաջորդ օրը. նորօրյա հագուստ, թանկարժեք խաղալիք, քաղցրավենիք և հեծանիվ:
Դա առանձնահատուկ օր էր, այդ իսկ պատճառով աշակերտները լավ էին հագնված, բացի Խոսեից, որը հագել էր ամենօրյա պատառոտված իր սովորական հագուստը և այն նույն` մի քանի համար փոքր, ճղճղված սանդալները, որոնք չորս տարեկանում նվիրել էր մորաքույրը, ասելով, որ կստանա նոր զույգ, երբ դառնա տասը տարեկան: Երեխաներից ոմանք նրան հարցրին, թե ինչու է այդքան աղքատ և ասացին, որ ամաչում են այդպիսի շորեր ու կոշիկներ հագնող նման ընկերոջից:
Քանի որ Խոսեն երբեք չէր իմացել սիրո նշանակությունը, նրան ընդհանրապես չէին անհանգստացնում նրանց հարցերն ու մեկնաբանությունները:
Ինչևէ, երբ երեխաները մտան եկեղեցի, և Խոսեն, լսելով երգեհոնի ձայնը, տեսնելով վառ լույսերը, տոնական հագուստով միաբանությանը, մեկտեղ հավաքված ընտանիքներ, ծնողներ` փաթաթված իրենց երեխաներին, զգաց, որ ամենաաղքատն է նրանցից: Հավաքույթից հետո, մյուսների հետ տուն գնալու փոխարեն, նա նստեց եկեղեցու աստիճանին և լաց եղավ: Եվ քանի որ երբեք չէր զգացել քնքշանք, այդ պահին միայն հասկացավ, որ միայնակ է ու անօգնական` լքված բոլորի կողմից:
Միայն հետո Խոսեն նկատեց իր մոտ նստած փոքրիկ տղային` հավանաբար իր նման ոտաբոբիկ ու աղքատ: Առաջ երբեք չէր տեսել այդ տղային և կարծեց, որ նա պետք է երկար քայլեր` այդտեղ հասնելու համար: Մտածեց. նրա ոտքերը երևի սառած են:
Նրան կտամ իմ սանդալներից մեկը` գոնե ինչ-որ չափով կմեղմացնի ցավը:
Թեև Խոսեն երբեք քնքշանք չէր տեսել, գիտեր միայն  տառապանքի գինը, չէր ուզում, որ ուրիշներն էլ տառապեն: Իր սանդալներից մեկը տալով տղային` մյուսով վերադարձավ տուն: Սկզբում մեկ ոտքի վրա էր, հետո` մյուսի, այնպես որ ոտնատակերը շատ չմաշվեն քարքարոտ ճանապարհին: Տուն հասնելուն պես մորաքույրը նկատեց նրա  մի ոտքի  սանդալը և ասաց, որ խիստ կպատժվի, եթե մյուս օրը սանդալը չգտնի:
Խոսեն վախով պառկեց քնելու, որովհետև գիտեր, թե ինչպիսին են մորաքրոջ պատիժները: Ամբողջ գիշեր դողաց վախից, և երբ քունը մոտեցել էր, հյուրասենյակում ձայներ լսեց: Մորաքույրը ներխուժեց հյուրասենյակ, փորձելով իմանալ, ինչ է կատարվում:
Դեռևս քնաթաթախ Խոսեն սենյակի կենտրոնում տեսավ այն սանդալը, որ տվել էր փոքրիկ տղային: Այժմ, սակայն, նրա մոտ  էին տարբեր  խաղալիքներ, հեծանիվներ ու հագուստ: Իսկ հարևանները գոռում-գոչում էին, հայտարարելով, թե իրենց երեխաները թալանված են, որովհետև արթնանալով, իրենց կոշիկների մոտ ոչինչ չեն գտել:
Այստեղ շնչասպառ ներս մտավ այն եկեղեցու հոգևորականը, որտեղ նախորդ օրը
տոնակատարությունն էր. եկեղեցու աստիճաններին հայտնվել էր մանուկ Հիսուսը` ոսկեզօծ հագուստով և միայն մեկ սանդալով: Տիրեց լռություն, ամեն ոք պատկերացնելով Աստծուն` լուռ աղոթում էր: Մորաքույրը լալիս ու ներողություն էր խնդրում: Իսկ Խոսեի սիրտը լի էր ավյունով և սիրով:

Սուրբ Ծննդյան հեքիաթ սրինգ նվագող աղջկա մասին

Մի աղջիկ կար: Ամբողջ օրը նա սրինգ էր նվագում: Երբեմն այնքան արտասովոր էր լինում նրա նվագը, որ անցորդները կանգնում ու լսում էին:
Աղջիկը նվագում էր երկնքի մաքրության, օվկիանոսի խորության, անտառի թարմության, մարդկանց և նրանց ցանկությունների, նրանց զգացմունքների ուժգնության և անկայունության մասին: Մի խոսքով` այն մասին, թե ինչպես էր ինքը պատկերացնում կյանքը: Սակայն մի օր մարդիկ սկսեցին պատմել նրան այն մասին, որ կյանքում ամեն ինչ բոլորովին էլ այնպես չէ, ինչպես ինքն է պատկերացնում: Եվ հենց որ նա հավատաց մարդկանց, սրինգը դադարեց նվագել:
— Ինչո՞ւ չես ուզում նվագել, սրինգ, – հարցրեց տրտմած աղջիկը:
— Ոչ թե ես չեմ ուզում նվագել, դու այլևս չես լսում ինձ, – տխուր պատասխանեց սրինգը և լռեց:
Աղջիկը նստեց աթոռին և լաց եղավ: Ինչպե՞ս ապրել առանց սրինգի, չէ՞ որ դա միակ բանն էր, որ ինքը կարող էր անել:
— Մի տխրիր, – ասաց սրինգը, – դու դեռ լսո՞ւմ ես ինձ:
— Այո, – ասաց աղջիկը` ափով սրբելով արցունքները:
— Դե ուրեմն, կենտրոնացիր: Այս Սբ. Ծննդյան տոնին քո առջև կբացվի երկու աշխարհ. աշխարհ` ուրիշ մարդկանց աչքերով և աշխարհ` քո աչքերով: Սակայն ապագա կյանքի համար դու պետք է ընտրես դրանցից մեկը: Եթե դու նախընտրես աշխարհն ուրիշ մարդկանց աչքերով, կդառնաս ունկնդիր, և քո կյանքի աղբյուրը միշտ կենտրոնացած կլինի ուրիշների կարծիքների վրա: Իսկ եթե նախընտրես աշխարհը քո աչքերով, ապա հնարավոր է, որ կրկին լսես ինքդ քեզ և կրկին նվագես: Սակայն ստիպված կլինես այլևս ոչ ոքի չլսել և անգամ` չսխալվել:
— Օ, որքան լուրջ է այդ ամենը, – ասաց աղջիկը և արագ վեր կացավ աթոռից:
Մի քանի օր անց  Սբ. Ծննդյան տոնն էր: Տնեցիները հավաքվեցին հյուրասենյակում, սկսեցին քննարկել ինչ-որ բաներ, կատակել, վիճել: Սակայն աղջիկը նրանց չէր լսում: Նա խորհում էր`  երկու աշխարհներից ո՞րն ընտրել: Եվ հանկարծ սեղանի շուրջ հավաքվածներից մեկը բարձրաձայն ասաց. «Ես չեմ կարող գրել այնպիսի պիեսներ, ինչպիսիք գրել է Շեքսպիրը: Սակայն իմ առավելությունն այն է, որ ես կարող եմ գրել իմ պիեսները»: Մեծահասակները ծիծաղեցին, իսկ աղջիկը պապանձվեց, որովհետև հասկացավ, որ յուրաքանչյուր մարդու առավելությունն այն է, որ միայն ինքն է այդպիսին: Եվ ինչ-որ վառ և արտասովոր բան ստեղծելու համար բոլորովին էլ պետք չէ լսել այլ մարդկանց, որովհետև յուրաքանչյուր մարդ ինքնին հրաշք է, և այդ հրաշքը թաքնված է հենց իր մեջ: Պարզապես շատերը ժամանակավորապես մոռացել են այդ մասին, և ահա` չգիտեն ինչ անել` ուրիշների խորհուրդներին հետևելուց բացի: Աղջիկը դուրս վազեց սենյակից, վերցրեց սրինգը, վերադարձավ հյուրասենյակ և բարձրացավ աթոռին:
— Ուշադրություն եմ խնդրում: Հիմա ես ձեզ համար կնվագեմ:
Մեծահասակները ժպտացին, ծափահարեցին: Ահա թե ինչ արտասովորն է իրենց դուստրը: Ինչ ինքնավստահորեն է  ուշադրություն պահանջում իր հանդեպ, անգամ աթոռի վրա բարձրացավ: Իսկ երբ աղջիկը սկսեց նվագել, մեծահասակները լռեցին: Նրանց մտքով էլ չէր անցնում, որ այդ Սբ. Ծննդյան տոնին իրենց տանը տեղի էին ունենում իրական հրաշքներ: Հրաշքներ` իրենց աղջկա աչքերով:

Իսկական հրաշք

Ո՞վ ասաց, որ հրաշքները պատահում են միայն հեքիաթներում: Միգուցե դրանք պարզապես չե՞ք նկատում: Պետք է միայն նայել շուրջը և կհասկանաք, որ շրջապատում շատ հրաշքներ կան: Նայեք ծաղիկներին, ծառերին, մի՞թե դա բնության հրաշք չէ: Յուրաքանչյուրը հրաշքն իր ձևով է հասկանում:
Ձմռանը հրաշքների մեծ մասը օրինակ՝  ձյունածածկ ծառեր, Ամանորյա արձակուրդներ, նվերներ, ընտանիքի հետ հանդիպումներ… Ձմռանը շրջապատում ամեն ինչ հեքիաթ է հիշեցնում: Ի՞նչ արժե Ամանորը: Այս տոնին մաղթանքներն ու երազանքները կատարվում են ոչ միայն երեխաների, այլև մեծերի կողմից: Եվ նրանց տեղեկացրեք, որ Ձմեռ պապը գոյություն չունի, բայց նրանք ակնկալում են, որ իրենց սիրելիները կկատարեն բոլոր ցանկությունները: Սա իսկական հրաշք է, և այն տալու համար հարկավոր չէ մոգ լինել: Պարզապես պետք է սիրել և սիրվել:

Պառավ ձին: Լև Տոլստոյ

Մեզանում Պիմեն անունով մի հի՜ն ծերունի մարդ կար։

Իննսուն տարեկան էր։ Պարապ-սարապ ապրում էր իր թոռան մոտ։ Մեջքը կռացած, փայտը ձեռին, ոտները դանդաղ քարշ տալով՝ ման էր գալի։ Բերանը անատամ, դեմքը կնճռոտած, իսկ ներքին շրթունքը դողդողում էր շարունակ։ Ման գալիս, խոսելիս շրթունքներով ծլըփացնում էր, ու անկարելի էր հասկանալ, թե ինչ է ասում։

Մենք չորս եղբայր էինք, չորսս էլ սիրում էինք ձի նստել, բայց նստելու հանգիստ ձի չունեինք։ Միայն մի պառավ ձիու էին թողնում նստենք, որի անունը Սևուկ էր։

Մի անգամ մայրիկս մեզ իրավունք տվեց ձի նստենք ու ամենքս միասին ծառայի հետ գոմը վազեցինք։ Դարձյալ Սևուկը թամբեցին մեզ համար։ Առաջինը նստեց մեծ եղբայրս։ Քշեց կալը գնաց, պարտեզի չորս կողմովը պտտվեց, դեպի մեզ եկավ թե չէ, ձեն տվինք՝ հապա դե մի չափ գցի։ նա սկսեց Սևուկին զարկել ոտներով, մտրակով, ու Սևուկը վազեց մեր կողքից։

Մեծից հետո մյուս եղբայրս նստեց։

Նա էլ երկար ման եկավ, նույնպես մտրակով քշեց Սևուկին ու չափ գցեց սարի տակից։ Դեռ էլ էր ուզում ման գա, բայց երրորդ եղբայրս խնդրեց, որ շուտով թողնի իրեն։ Երրորդ եղբայրս քշեց և՛ դեպի կալը, և՛ պարտեզի չորս կողմով, և՛ գյուղի միջով ու արագությամբ բաց թողեց սարի տակից դեպի գոմը։ Երբ մեզ հասավ, Սևուկը հևում էր, իսկ շլինքն ու ազդրերը քրտնքից սևացել էին։ Հերթն ինձ եկավ։ Ես ուզում էի եղբայրներիս զարմացնեմ, ցույց տամ, թե ոնց եմ քշում։

Սկսեցի քշել Սևուկին բոլոր ուժով։ Բայց Սևուկը չէր ուզում գոմից հեռանա։ Ինչքան տվի, ինչ արի-չարի տեղիցը ժաժ չեկավ, հենց վախում էր ու ետ-ետ գնում։ Ես բարկացա ու ինչքան ուժ ունեի սկսեցի զարկել մտրակով ու ոտներով* Աշխատում էի զարկել էն տեղերին, որ ավելի ցավ են տալի։ Մտրակը կոտրեցի ու ձեռիս մնացած կտորով սկսեցի գլուխը ծեծել։ Բայց Սևուկը էլ չէր ուզում գնալ։ Այն ժամանակ ես ետ եկա, ծառային խնդրեցի, որ մի ավելի ամուր մտրակ տա։ Ծառան ասավ. Հերիք էր, ինչ քշեցիք, վեր եկեք, ինչո՞ւ եք տանջում անասունին։

Ես նեղացա.

— Ո՞նց թե, ես իսկի չեմ քչել։ Տես ինչպես չափ կգցեմ հիմի։ դու միայն ինձ մի ավելի ամուր մտրակ տուր, ես սրան մի վառեմ։

Ծառան գլուխը թափ տվեց․

— Է՜հ, ախպեր, դուք խղճմտանք չունեք, դրան էլ ի՞նչ վառել կուզի։ Տեսեք, արդեն քսան տարեկան ձի է։ Տանջված անասուն է, հազիվ է շունչ քաշում։ Պառավել է, հասկանում եք, թե՞ չէ․ ա՛յ, Պիմենի պես պառավել է։ Մի՞թե կնստեիք Պիմենի մեջքին ու էդպես մտրակով կծեծեիք ուժիցը վեր․․․ մի՞թե չէիք խղճահարվիլ։

Ես իսկույն հիշեցի Պիմենին և ականջ դրի ծառային։

Ձիուց իջա ու երբ մտիկ արի, թե ինչպես էին նրա քրտնած կողքերը բարձրանում ու ցածանում, ինչպես էր պնչերով ծանր շուկչ քաշում, հևում՝ մացթափ պոչը շարժելով, տեսա, որ վատ վիճակի մեջ էր։ Իսկ ես կարծել էի, թե նա էլ էր ինձ պես ուրախանում։ Այնպես մեղքս եկավ Սևուկը, այնպես մեղքս եկավ, որ սկսեցի քրտնած շլինքը համբուրել, ներողություն .խնդրել, որ ծեծել եմ։ Այն օրվանից, ինչ մեծացել եմ, ես միշտ խղճում եմ ձիաներին ու, երբ տեսնում եմ նրանց չարչարելիս, հիշում եմ պառավ Սևուկին ու պառավ Պիմենին։

Անծանոթ բառեր

Թամբել-Թամբը դնել ձիու (Էշի, ջորու) վրա և պինդ կապել:

պինչ-Քիթ:

ազդր- Ոտքի վերին մասը կոնքից մինչև ծունկը, բարձ, զիստ:

մտրակ- Կոթի վրա ամրացրած կաշվե շերտ կամ կաշեփոկերի ամուր ու հաստ թելերի ևն հյուսվածք՝ կենդանիներին (առավելապես՝ ձիուն) քշելու համար:

շլինք- Վիզ, պարանոց:

կալ-  Հացահատիկը կալսելու տեղ, կալատեղ:

Գործնական քերականություն

1․ Բառերը բաղադրիչների բաժանի՛ր

խնդրագիրք-խնդիր (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ գիրք (արմատ)

մեծամիտ-մեծ (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ միտ (արմատ)

հանրային-հանուր (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ յին (ածանց)

համակարգիչ-համակարգ (արմատ)+ իչ (ածանց)

գնդասեղ-գունդ (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ սեղ (արմատ)

անդադար-ան (ածանց)+ դադար (արմատ)

հնարամիտ-հանուր (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ միտ (արմատ)

հանրահայտ-հանուր (արմատ)+ ա (հոդակապ)+ հայտ (արմատ)

դեղձենի-դեղձ (արմատ)+ ենի (ածանց)

2․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր յա, իա կամ եա: Բառարանով ստուգի՛ր՝ ճի՞շտ ես գրել:

Միմյանց, քվեարկություն, որդիակ, յասաման, քիմիական, հեքիաթային, ոսկիա, հրեական, դաստիարակություն, սենյակ, կրիա, Անդրեաս, Եղյազարյան, կյանք:

3․ Կետերի փոխարեն գրի՛ր տրված բառերից մեկը:

Շոշափեց ու տեսավ, որ խեղճ կենդանու ող կոտրվել է: (ող, ոխ)

Ոխ սրտում որ մնա, թույն կդառնա, կքայքայի սիրտը: (ող, ոխ)

Երբ երեկոյան հետ թռան, տեսան, որ իրենց բույն գրավել է անծանոթ մի թռչուն: (բույն, բուն)

Մի քանի հոգի ձեռք ձեռքի էին տվել ու փորձում էին գրկել հինավուրց ծառի վիթխարի բուն: (բույն, բուն)

Մոտակայքում ապրողներն այնքան են վարժվել Վիկտորյա շառաչին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

Տնեցիներն այնքան են վարժվել Վիկտորիա անտեղի լացուկոծին, որ դրան էլ ուշադրություն չեն դարձնում: (Վիկտորիա, Վիկտորյա)

4․ Նախադասությունները կետադրի՛ր․

Երկինքը կամաց-կամաց ամպեց, և սկսեց անձրևել:

Հայրը խոժոռվեց ու տղան հասկացավ, որ պիտի լռի:

Բժիշկը բամբակ է ուզում, որ վերքը մաքրի:

Իսկական կրակ է, երեխա չէ:

Գետափին մի քար կա, որի վրա պառկում էր լողանալուց հետո:

Այդ մարդու սիրտը քար է, երբեք ոչ մեկին չի ներում։

5․ Բաց թողած տեղերում լրացրու Է կամ Ե:

մանրէսպան, միջօրե, լայնեէկրան, երբևիցե, այժմեական, ամենաէական, աներկյուղ, առերևույթ, առէջ, բազկերակ, գետեզր, գոմեշ, դողէրոցք, ելևէջ, եղերէրգ, երբևէ, ինչևիցե, մանրէ, հնէաբան, նախօրե, չեն, չէիր, որևէ, չէինք, ստորերկրյա: 

Նոյեմբերի 8-նոյեմբերի 12-ի առաջադրանքններ

Նոյեմբերի 8 

Նոյեմների 9

Դ․ Վարուժան «Անդաստան»

Արևելյան կողմն աշխարհի
Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…
Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.
Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝
Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի
Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…
Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի
Առատություն թող ըլլա…
Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին
Հավետ լողա թող գերանդին.
Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝
Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի
Պտղաբերում թող ըլլա…
Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Բառարան

կայլակի-կհոսի

թող ըլլա-թող լինի

ցորյանի-ցորենի

աղուն-աղալու համար պատրաստված հացահատիկ

Առաջադրանքներ

1․ Այս բառերն էլ ի՛նքդ բառարանի օգնությամբ բացատրի՛ր․

Ակոս-Երկար գծաձև փոս հողի վերին շերտում, որ բացում է խոփը:

կոչնակ-Եկեղեցի հրավիրող կոչնազանգ:

գյուղակ- Եկեղեցի հրավիրող կոչնազանգ:

բերրիություն-Բերրի լինելը:

ցող-Օդի՝ խոնավությունից գոյացող ջրի կաթիլներ, որ նստում են բույսերի, գետնի և այլ առարկաների վրա՝ գիշերը և վաղ առավոտյան:

օրհներգություն-Օրհներգը որպես գրականության և արվեստի ժանր:

գերանդի-Երկար կոթի վրա ամրացվող սուր՝ խոտ և հացաբույսեր հնձելու համար:

ամբար-Զանազան մթերքներ պահելու շենք կամ դրա մի մասը, շտեմարան:

բերկրություն-Նույնն Է՝ Բերկրանք:

հորդել-Հորդությամբ հոսել, հորդանալ, վարարել:

2․ Չորսից վեց նախադասությամբ արձակ փոխադրի՛ր բանաստեղծությունը։

3․ .Ինչպիսի՞ հայրենիք է ուզում ունենալ քնարական հերոսը, ի՞նչն է կարևորում:

Քնարական հերոսը խաղաղությո՜ւն, օրհներգությո՜ւն, բերրիությո՜ւն, առատություն, պտղաբերում է ուզում ունենալ։

4․ Ի՞նչը կփոխեիր կամ ի՞նչ կավելացնեիր (կպակասեցնեիր):

5. Մաղթանքներից մեկն ընտրի՛ր որպես վերնագիր. պատճառաբանի՛ր ընտրությունդ:

Իմ ընտրած վերնագիրը խաղաղություն է, որովհետև երբ խաղաղություն լինի բոլոր մնացած մաղթանքները կիրականանան։

6․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը և տեսանյութ կամ ձայնանյութ պատրաստի՛ր։

Նոյեմբերի 10

Քերականական առաջադրանքների հղումները

  1. Տրված բառերից նոր բառեր կազմի՛ր ական կամ ային ածանցներով:

Օրինակ՝

մանուկ — մանկական

Լեռն-լեռնային

քաղաք-քաղաքական

անձրև-անձրևային

բարեկամ- բարեկամական

շուն-շնսային

անձ-անձնական

զինվոր- զինվորական

ցամաք- ցամաքային

ծնունդ-ծնուննդական

տուն-տնային

անապատ-անապատային

դև-դևական

դյուցազն-դյուցազնական

աղաչել-աղաչայինլմկմ

հրեշտակ-հրեշտակային

ստրուկ-ստրուկային

պետ-պետական

դյուցազն(ություն)-դյուցազնական

խորհուրդ-խորհուրդային

2. Փակագծերում տրված բառերից մեկն ընտրի՛ր ու պահանջվող ձևով գրի՛ր հարցում արտահայտող բառի փոխարեն:

Զարդասեղանին ինչե՞ր էին դրված: (Սանր, սանրել) Սանր

Թե մազերը ի՞նչ աներ ու լվացվեր, կտեսնեիք, որ սիրուն երեխա է: (Սանր, սանրել) սանրել

Նվերը մի գեղեցիկ ի՞նչ էր: (Սանր, սանրել) սանր

Նա մի շատ բարի ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդ

Եթե իրոք ի՞նչ աներ, մուկ կդառնայիր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդել

Եկողն ամենաչար ո՞վ էր: (Կախարդել, կախարդ)կախարրդ

Հավաքվեցին չար ու բարի ովքե՞ր: (Կախարդել, կախարդ) կախարդ

Պատին մի աղջկա ի՞նչ էր կախված: (Նկարել, նկար) նկար

Սիրով որ ի՞նչ աներ, նկարը սիրուն կստացվեր: (Նկարել, նկար)նկարել

3. Բաց թողնված տառերը լրացրո՛ւ:

Սևանա լճի խնդիրն այսոր հուզում է յուրաքանչյուր քաղաքակիրդ մարդու: Սևանի ջրի մակարդակը տասնյակ տարիների ընթացքում իջել է: Ջրի կորստի հետ առնջվում են մի շարք այլ․ական հարցեր: Առանձին ուշադրության է արժանի ջրավազանի կենսական աշխարհի պահպանության խնդիրը:

4. Յուրաքանչյուր շարքից մի բաղադրիչ ընտրի՛ր և բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր: Նշի՛ր, թե ի՞նչ հնչյունափոխություն է կատարվել:

Օրինակ՝

գգույշ + անալ — գգուշանալ (ույ-ը դարձել է ու):

Ա. Բազում-բազմանալ ամուր-ամրանալ բույր-բուրավետ կապույտ-կապտյա բույս-բուսական ողջույն-ողջանալ որդի-որդյակ ոսկի-ոսկյա

Բ. պատիկ, -անալ, -ավետ, -ական, ակ, յա:

 5. Որ դարձվածքների  իմաստն է սխալ բացատրված:

  1. ժամավաճառ լինել – իզուր ժամանակ վատնել
    2.երեսից կախվել – թախանձել
    3.արյունը ջուր դառնալ – սահմռկել
    4.աչքերը փակել – ժպտալ
    5. աչքը ջուր կտրել – կարոտով, անհամբերությամբ սպասել
    6. անձյուն ձմեռ – անճարակ մարդ
    7. գլխարկը գետնովը տալ – նորաձև հագնվել
    8. գլխին տալ — ուրախանալ:
  1. Ընդգծված բառակապակցությունները փոխարինի՛ր բաղադրյալ բառերով:

Հայերի երկիրը հայտնի է որպես տուֆի ու բազալտի երկիր: Հրաբուխից առաջացող քարերի տեսակները շատ վաղ ժամանակներից օգտագործվել են որպես շինարարական նյութ: Տուֆով կառուցված եկեղեցիներ, կամուրջներ ու մեծ թվով ժամանակակից նոր կառուցված բաներ կան: Բազալտի ու տուֆի հետ մեր երկրից դուրս են հանվել բարձր որակ ունեցող մարմար, գրանիտ ու պեմզա:

2․ Ընդգծված բաղադրյալ բառերը փոխարինի՛ր բառակապակցություններով:

Մարգարտահատիկները տարբեր մեծության են լինում: Աշխարհում ամենամեծը լոնդոնյան թանգարանի մեծահռչակ ութսունհինգ գրամանոց մարգարիտն է: Համպարը թանկարժեք նյութ է, որը գործածվում է լավագույն օծանելիքների արտադրության մեջ: Դա սևավուն, քարանման նյութ է, որը միայն կաշալոտի աղիներում է լինում: Դա մեծ մասամբ հանում են տեգահար կաշալոտի աղիներից, բայց երբեմն ծովափին էլ կարող են գտնել:

3․ Տրված բառերը տեղադրի՛ր կետերի փոխարեն՝ համապատասխանեցնելով նախադասություններին:

Խռպոտ, դժոխք, գործընկեր, ոգևորվել, զառիվայր, անկոտրում, ընդհատել, միանգամայն:

Տոթ էր, աղմուկ ու խառնաշփոթ. կարծես դժոխք լիներ:

Գլորվում էր զարիվայր լանջով:

Ձայնն էլ խզված էր ու խրբոտ:

Առանց ընդադել լսեցին նրա ամբողջ ելույթը ու հետո նստեցին մտամոլոր:

Դու միանգամայն անտեղյակ ես, դրա համար էլ խոսքդ չեն լսում ու աղմկում են:

անկոտռոըմ ոգի ունի, հեշտ չէ նրան ծնկի բերել:

Միանգամից ոքեվորում է ու կպչում գործի:

4․Բառարանի օգնությամբ գրիր տրված բառերի բացատրությունը:
Տրտմել-Տրտում դառնալ, թախծել:                         ,                

վաղորդայն-Վաղ առավոտ, այգաբաց:

մեղանչել-Մեղք՝ հանցանք գործել:

մաքառել- Պայքարել, կռիվ մղել:

անտունի-Ժողովրդական երգի մի տեսակ:

դրվատել-Գովել, գովաբանել, ներբողել:

երկնչել-Վախենալ, երկյուղ կրել:

. Տրված առածները ընդգծված բառերի հականիշների օգնությամբ լրացրո՛ւ:
Ամառվա փուշը ձմոռվա նուշը։
Բարեկամ կորցնելը հեշտ է գտնելը դժվար։
Դուրսը քահանա ներսը սատանա։
Գիտունին գերի եղիր անմիտի հետ ընկեր մի եղիր։
Գիտունի հետ քար քաշի անգետի հետ փլավ մի կեր։
Իր աչքի գերանը չի տեսնում ուրիշի փուշն է տեսնում։

6․ Տրված դարձվածքներով նախադասություններ կազմի՛ր:
Աչքերով ուտել, խելքը ուտել, լույս աշխարհ գալ, գիշերը ցերեկ անել, գլխի ընկնել, ծակուծուկ մտնել:

Տնային առաջադրանքներ

Տնային առաջադրանքներ

1. Ստեղծագործական աշխատանք: Ընտրե՛ք վերնագրերից մեկը, գրե՛ք շարադրություն:

  • Մտքերս
  • Փնտրում եմ
  • Սովորել ապրել
  • Այն, ինչ սիրտս է ուզում
  • Պատմելու բան կունենամ
  • Սեփական մտքերից հեռու…
  • Լավ է, երբ մենակ չես
  • Առաջարկեք ձեր վերնագիրը: 

Մտքերս

Կան ընկերներ, որ աշխարհ արժեն: ՈՒ այնքան կարևոր է գտնել կյանքում նման ընկերներ, որոնք պատրաստ կլինեն ամեն ինչում օգնեն, որոնք կողքիդ են թե երջանկության ու թե դժբախտության պահին, կողքիդ են ու քեզ հետ ապրում են այդ պահերը, քեզ հետ ուրախանում են ու տխրում, մենակ չեն թողնում ու ընդունում են քեզ այնպիսին, ինչպիսին իրականում կաս: Այդպիսի ընկերների մոտ կարիք չկա ձևացնելու, կարիք չկա ինչ-որ բան պահելու ու թաքցնելու, նրանք, միևնույնն է, կհասկանան թեկուզ միայն քո հայացքից ու կաջակցեն, կօգնեն ինչով կարող են:
Կան ընկերներ, որոնց չես տեսնում ամիսներով, բայց նրանք, միևնույնն է, մնում են լավագույնը, ու ամեն հանդիպում նրանց հետ անցնում է այնպես, կարծես ձեր մեջ հեռավորությունն ու բաժանումն երբեք էլ չի եղել: Այնքան հաճելի է, երբ կողքիդ ունես մարդիկ, որոնց կարող ես ասել. “- Հիշու՞մ ես” ու հիշել ինչ-որ մի ծիծաղելու իրադարձություն, ինչ-որ մի արկած կամ էլ խայտառակ լինելու մի պահ  , երբ ընկերուհիներով ունեք կատակներ, որ միայն դուք եք հասկանում ու բառեր, որ շատ իրավիճակներ է հիշեցնում ու երբ կես բառից հասկանում եք միմյանց: Հաճելի է, երբ ճանաչելով, տեսնելով միմյանց թերությունները, միևնույնն է, սիրում ենք միմյանց ու պատրաստ ենք օգնել դժվար պահին: Բոլորս էլ կարող ենք սխալվել, կարող ենք տրվել զայրույթին, կարող ենք վիրավորվել ու նեղանալ մեկս մյուսից, բայց պետք է կարողանանք ընդունել մեր ընկերներին այնպիսին, ինչպիսին կան, նրանք հնարավոր է նման լինեն մեզ, հնարավոր է ոչ, գուցե ունենան շատ յուրահատկություններ ու տաղանդներ, կամ գուցե լինեն սովորական, դա չէ կարևորը, կարևորն այն է, որ միշտ կարողանանք ներել նրանց ու ամեն վեճից հետո գտնել իրար ավելի մոտ լինելու ուղին:

Հաճելի է, երբ ընկերուհիներով հավաքվում ենք ու սկսում ենք խոսել ամեն ինչի մասին, ծիծաղում ենք մեկս մյուսիս անհամ կատակների վրա, հիշում ենք անցած – գնացած լավագույն օրերը, տխրում ենք, որ դրանք էլ հետ չեն գալու, բայց և ուրախանում ենք, որ կյանքը շարունակվում է ու դեռ այդպիսի շատ պահեր ու անմոռանալի հուշեր են մեզ մնալու:
Շնորհակալ եմ Աստծուն, իմ ընկերների համար, որ կողքիս են, աջակցում են ինձ ու ընդունում են ինձ այնպիսին, ինչպիսին կամ:


2. Թարգմանչական աշխատանք: 

  • Թարգմանեք՛ որևէ ստեղծագործություն, հոդված, գիտահանրամատչելի նյութ, տեսանյութ և այլն: 
  • Ընտրեք այնպիսի նյութ, որը ձեզ կհետաքրքրի:
  • Թարգմանության մեջ նշե՛ք բնագրի հղումը, որ լեզվից է արված թարգմանությունը: 

https://www.newsinlevels.com/

Puppet Feeds Baby Bird 

A baby bird lives at a zoo in Prague. It is an endangered bird. The zookeepers feed it with a puppet.

The puppet is not a perfect imitation of an adult bird. However, the baby likes it. The puppet teaches the baby. The baby learns how to have its own babies when it grows up.

This type of bird is one of the most endangered birds on Earth. Fewer than 50 of them live in the wild.

Մի թռչուն ապրում է Պրահայի կենդանաբանական այգում: Այն վտանգված թռչուն է: Կենդանաբանական այգիների պահապանները կերակրում են նրան տիկնիկով:

Տիկնիկը կատարյալ նմանակ չէ  չափահաս թռչնի: Այնուամենայնիվ, փոքրիկին դա դուր է գալիս: Տիկնիկը սովորեցնում է երեխային. Երեխան սովորում է, թե ինչպես ունենալ սեփական երեխաներ, երբ մեծանա:

Այս տեսակի թռչունները Երկրի վրա ամենավտանգված թռչուններից են: Նրանցից 50-ից քիչն ապրում է վայրի բնության մեջ:

3․ Տնային ընթերցանություն՝ Ջ․ Ռոդարի «Անտեսանելի Տոնինոյի արկածները»․․․

Ովքեր կարդացել են «Մարդկային կատակերգություն»-ն ու «Անտեսանելի Տոնինոյի արկածները», կարդում են Մարկ Տվենի «Արքայազնը և աղքատը» —մաս 1մաս 2 (հաստափոր գիրք է, լավ կլինի, որ թղթային տարբերակը գտնեք։ Կարող եք մեր գրադարանից էլ վերցնել)։

4․ Եղ․ Չարենց

ԶԱՐՄԱՆԱԼԻ ԱՇՈՒՆ

Այս աշունը եկավ, բացվեց, ինչպես երբեք,—
Եկավ, ինչպես զինվոր ու ղեկավար.—
Այս աշունը բերեց իմաստության երգեր
Եվ պայքարի կանչեց — ապագայի համար։—

Եվ աշնան ցուրտ քամին ինձ մարտակոչ թվաց,
Թվաց կռվի կանչող հնչուն շեփոր,—
Եվ անձրևի շնչով երբ երեսիս հևաց —
Ինձ զգացի ես թարմ — և անչափ նո՛ր։

—Եվ անձրևի թելերն ինձ թվացին թելեր՝
Աշխարհներին կապող և կյանքին խո՛ր,

—Կարծես ծառե՛րն անգամ պայքարի են ելել,
Որ թոթափեն հույզերը — և դառնան նոր…
Շրշյուն աշունն այսօր ինձ՝ գործ ու կյանք վսեմ
Եվ ո՛չ թե մուժ ու մահ ու անկում է գուժում։—
Օ, հիրավի, երբե՛ք ես չեմ տեսել
Մի այսպիսի՜ աշուն…

Առաջադրանքներ

1․ Բառարանով բացատրիր հետևյալ բառերը` մարտակոչ, շեփոր, շրշյուն, վսեմ, մուժ, գուժել:

մարտակոչ-պատերազմակոչ

շեփոր- Լայն փողաբերանով պղնձե երաժշտական փողային գործիք

շրշյուն-Սոսափյուն, շնկշնկոց, շշնկոց, խշրտոց, խշխշոց

վսեմ-Բարձր՝ վեհ բովանդակություն՝ Էություն ունեցող, վեհ, ազնիվ

մուժ-Մառախուղ, մեգ, մշուշ

գուժել-Գույժ՝ վատ լուր հաղորդել


2․ Բացատրի՛ր հետևյալ հատվածները.
Եվ աշնան ցուրտ քամին ինձ մարտակոչ թվաց,
Թվաց կռվի կանչող հնչուն շեփոր,—
Եվ անձրևի շնչով երբ երեսիս հևաց —
Ինձ զգացի ես թարմ — և անչափ նո՛ր։ —

Եվ անձրևի թելերն ինձ թվացին թելեր՝
Աշխարհներին կապող և կյանքին խո՛ր,—

Կարծես ծառե՛րն անգամ պայքարի են ելել,
Որ թոթափեն հույզերը — և դառնան նոր…

Շրշյուն աշունն այսօր ինձ՝ գործ ու կյանք վսեմ
Եվ ո՛չ թե մուժ ու մահ ու անկում է գուժում։—

3․ Այլ վերնագիր հորինի՛ր բանաստեղծության համար:

ՄԱՌԱԽՈՒՂ ԱՇՈՒՆ

4․ Անգի՛ր սովորիր բանաստեղծությունը։

Իմ ամառը

ես ձեզ պատմելու եմ ինչպես անցկանցրեցի իմ ամառվա արձակուրդը։ Մենք այցելեցինք Հայաստանի տարբեր մարզեր և քաղաքներ, իմ ընտանիքի և ընկերների հետ։ Մենք ունեցանք երեք օրվա պտույտ դեպի Տավուշի մարզ, անձելով Սեվանա լիճ և հասանք Դիլիջան։ Այցելեցինք նայև Գոշավանք Շիրակի մարզում և արշավ դեպի Գոշի լիճ գայլելով 3ժամ 5.6 կմ բարցրունք հաղթահարեցինք։ Այցելեցինք Լոռի մարզ անցնելով Լոռու բերդով, Ստեփանավանի կոմունիստական քարանձավով և դենդրոպարկով։ Այցելեցինք “վերև պարանայգի” ժայռամագլցելու և շատ հետագրգիր ժամանակ անցկացրեցինք։ Երեւան վեռադառնալու ճամփին անցանք Սեվանա լիճով և ճաշեցինք ու հանգստացանք։ Ես շատ ուրախ անցկացրեցի ամառը։